Kašalj: vrste, uzroci i liječenje

liječenje kašlja kašalj

Kašalj (Tussis)

Kašalj predstavlja odbrambeni mehanizam kojim se odstranjuje sekret (sputum) ili strana tijela iz disajnih puteva. Pored toga, kašalj može da prati i niz različitih akutnih i hroničnih oboljenja.

Kašalj je voljna ili refleksna pojava koja nastaje nadražajem tusigenih zona (receptora)  čiji se refleks dalje prenosi na centar za kašalj  (nalazi se u produženoj moždini). Stimulacija receptora za kašalj može da bude:

  1. Zapaljenska – izaziva: otok i proširenje krvnih sudova sluzokože disajnih puteva – javlja se kod zapaljenja grkljana (larngitis), bronhija (bronhitis), zapaljenja pluća (pneumonija), lokalizovanih gnojnih kolekcija u plućima, bronhijalne astme.
  2. Mehanička – nastaje udisanjem različitih čestica npr. prašine, lokalizovanih zapaljenja poput tuberkoloze, tumori pluća, karcinom bronha, strana tijela, napada astme.
  3. Hemijska – udisanje iritantnih gasova (dim cigarete, hemijskih isparenja)
  4. Termalna – udisanjem toplog ili hladnog vazduha

Receptori za kašalj (tusigene zone) se pored epitela gornjih i donjih disajnih puteva, nalaze i u perikardu, srcu, uhu, ezofagusu, dijafragmi i želucu. Izuzetno su  osetljivost na kiselinu, hladnoću, vrućinu i druge hemijske iritanse. Smanjeni refleks kašlja postoji samo kod pacijenata sa endotrahealnim tubusom, traheostomom kao i kod pacijenata sa neuromišićnim oboljenjima.

U posmatranju bolesnika nije dovoljno utvrditi podatak da on kašlje, već i kakav je karakter kašlja i koliko on dugo traje.

Vrste kašlja (karakter)

  • Vlažan kašalj sa obilnom ekskrecijom = Produktivan (koji ukazuje na promjene u bronhijama)
  • Suh, nadražajan kašalj = Neproduktivan
  • Promukao kašalj (koji ukazuje na promjene u larinksu, kod pušača)
  • Kašalj u napadima, praćen  izbacivanjem žilave, staklaste sluzi ( bronhijalna astma)

Dužina trajanja kašlja – na osnovu čega,  kašalj možemo podijeliti na:

  • akutni – traje do tri sedmice,
  • subakutni – traje između 3 i 8 sedmica
  • hroničan kašalj – traje duže od 8 sedmica
timijan
Timijan snaži pluća i čisti ih od sluzi. Djeluje protiv svih vrsta grčeva, kašlja, bronhitisa, astme i otežanog disanja.

Najčešći uzroci kašlja su:

  1. Prehlada i grip – koje prati osjećaj suhog“ iziritiranog i bolnog grla, pa je kašalj nadražajan. Izazivači ovih infekcija su prvenstveno virusi,  i obično je potrebno oko 2-4 sedmice da se smiri.
  2. Infekcije – poput bronhitisa, upale pluća ili plućne maramice,  su takođe praćene kašljem.
  3. Astma – bilo da je uzrok pogoršanja infekcija ili alergija, takođe može biti uzrok kašlja, koji nastaje zbog opstrukcije disajnih puteva. Astmatični kašalj obično prati sviranje u grudima u ranim jutarnjim časovima i po tome se može prepoznati.
  4. Pušenje – štetno dejstvo duhanskog dima na kardio-respiratorni sistem, kao i na cijeli organizam je ogromno. Od 4000 hemikalija koje nastaju u zapaljenoj cigareti, čak 69 njih je kancerogeno. Pušenje je jedan od čestih izazivača hroničnog kašlja bilo kod aktivnih, tako i kod pasivnih pušača, odnosno osoba koje su izložene duhanskom dimu, posebno u zatvorenim prostorijama.
  5. Alergijske reakcije – za neke  ljude proljeće i kasno ljeto mogu biti prava nevolja, ukoliko su alergični na polene trava i korove koji se nalaze u prirodi. Kod alergičnih osoba, mogu se javiti simptomi od strane gornjih disajnih puteva (zapušen nos, kijavica, itd…), kao i uporni kašalj. Takođe, i alergeni koji se nalaze u zatvorenom prostoru, kao što je kućna prašina, grinje, dlake i sl. mogu izazvati alergijske reakcije praćene upornim kašljem.
  6. Strano tijelo – Rijetko se dešava da i strano tijelo bude uzrok kašlja. Ali, ako je neko strano tijelo dospjelo u dušnik (najčešće riblja ili pileća kost, dijelovi dječijih igračaka), u tim slučajevima je potrebna hitna intervencija, odnosno vađenje stranog tijela u specijalizovanoj (pulmološkoj ili ORL) ustanovi.

Liječenje kašlja – prvenstveno zavisi od vrste (karaktera) kašlja

  • Suhi nadražajni kašalj  naročito je opterećujući noću jer je najučestaliji tokom sna. Ove napade kašlja možete ublažiti septoletama iz apoteke, tj. sredstvima na bazi dekstrometorfana ili pentoksiverina. Biljna alternativa su preparati koji sadrže korijen hibiskusa ili islandsku mahovinu. Antispazmatično djeluje i ekstarkt bokvice.  Poslije dvije sedmice kašalj bi trebalo da bude izliječen.
  • Vlažan, zreo kašalj u najvećem broju slučajeva predstavlja sljedeći korak u toku prehlade, gripa ili oboljenja. Biljni preparati na bazi lista bršljana razgrađuju veoma gust i žilav sekret i na taj način olakšavaju njegovo izbacivanje iz bronhija (sekretolitici). Isti efekat imaju i mukolitici koji sadrže mirtol, sastojak eteričnog ulja koji se dobija iz lista mirte. Kapsule na bazi prirodnog sastojka cineola podstiču samočišćenje disajnih puteva i sprečavaju hronične upale bronhija.